Η επεμβατική συντήρηση της πέτρας περιλαμβάνει επεμβάσεις στο υλικό του αντικείμενου που σκοπό τους έχουν να επιβραδύνουν τη διαδικασία φθοράς του. Η επεμβατική συντήρηση περιλαμβάνει επεμβάσεις στη δομή και την επιφάνεια του αντικείμενου με την εφαρμογή διάφορων διαδικασιών ανάλογα με το είδος του αντικείμενου και την κατάσταση διατήρησης του. Η ταξινόμηση των εργασιών επεμβατικής συντήρησης περιλαμβάνει εργασίες καθαρισμού, στερέωσης και σταθεροποίησης.
Ο καθαρισμός συνίσταται στην απομάκρυνση των βλαβερών και ανεπιθύμητων επιφανειακών ουσιών που αλλοιώνουν (χρωματικά, φυσικά ή φυσικοχημικά) την επιφάνεια ή τον περιορισμό των παραγόντων που συνέβαλαν στη διάβρωση της επιφάνειας του πέτρινου υλικού.
Είναι αδύνατο να γενικευθούν οι μέθοδοι και τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τον καθαρισμό,
Ο καθαρισμός γίνεται πάντα προοδευτικά από την πιο ήπια στην πιο δραστική μέθοδο.
Μια από τις μεθόδους είναι ο χημικός καθαρισμός.
Στον χημικό καθαρισμό υπάγονται μέθοδοι που χρησιμοποιούν κατά βάση υδατικά διαλύματα διαφόρων χημικών ουσιών.
Εκτός των άλλων χημικών ουσιών χρησιμοποιούνται διάφορες πάστες.
Πάστες για εφαρμογή στις επιφάνειες των γλυπτών, όπως τα ανθρακικά άλατα του αμμωνίου και του νατρίου (NH4HCO3 -NaHCO3) και το αιθυλενοδιαμινοτετραοξικό οξύ (E.D.T.A.), σε μορφή πάστας με ουδέτερο χαρτί, σεπιολίτη ή καρβοξυμεθυλοκυτταρίνη.
Οι πιο γνώστες πάστες είναι:
- Πάστα Μora: H2O:100cc,NH4HCO3&NaHCO3:6gr, EDTA:2,5 gr, Desogen: 1gr και καρβοξυμεθυλοκυτταρίνη(ή ουδέτερο χαρτί): 6gr
- Πάστα ΑΒ57:H2O:100cc,NH4HCO3:3grκαι NaHCO3:5gr, EDTA:2,5 gr, Desogen: 1gr και καρβοξυμεθυλοκυτταρίνη(ή ουδέτερο χαρτί): 6gr .
Ο καθαρισμός με κάποια πάστα είναι μέθοδος ελεγχόμενη, γρήγορη , ήπια και αποτελεσματική. Συνήθως όμως αποφεύγεται σε πολύ πορώδεις πέτρες και σε πολύ διαβρωμένες επιφάνειες, διότι υπάρχει ο κίνδυνος να εισχωρήσουν τα αλκαλικά υλικά βαθιά μέσα στους πόρους. Επίσης ο καθαρισμός με πάστες που περιέχουν E.D.T.A ,συνήθως αποφεύγεται σε περιπτώσεις που έχουμε μαύρες κρούστες από τη ρυπασμένη ατμόσφαιρα των πόλεων, επειδή αυτές οι κρούστες περιέχουν μεγάλη ποσότητα γύψου.
Είναι σημαντικό να ξεπλένεται και να τρίβεται η επιφάνεια πολλές φορές μετά την αφαίρεση της πάστας για την καλύτερη δυνατή απομάκρυνση κάθε υπολείμματός της ,αφού υπολείμματα αλκαλικών αλάτων προκαλούν φθορά στην πέτρα , ενώ υπολείμματα καρβοξυμεθυλοκυτταρίνης προσδίδουν στην επιφάνεια κολλώδη υφή.
Οι ουσίες αυτές απομακρύνονται αποτελεσματικά αν χρησιμοποιηθεί ξυλοπολτός, χαρτοπολτός ή και φαρμακευτικό βαμβάκι με αποσταγμένο νερό. Γι΄ αυτό τοποθετείται ανάμεσα στην πάστα και την προς καθαρισμό επιφάνεια, απορροφητικό χαρτί (ιαπωνικό χαρτί ή ακόμα και απλό χαρτί κουζίνας).
Έτσι όταν ο καθαρισμός τελειώσει η πάστα αφαιρείται εύκολα με ψεκασμό συμπιεσμένου αέρα.
